İnternette Kişilik Hakkı İhlali: Sulh Ceza "Karar Verilmesine Yer Yok" Dediyse İçerik Nasıl Kaldırılır?
Sulh ceza hâkimliği 9. madde iptali nedeniyle karar vermediyse içerik kaldırma yolu: TMK m.24-25, HMK m.389-397 ihtiyati tedbir. AYM B. No 2024/64930, 04.11.2026; AYM E.2020/76 K.2023/172.
Kısa cevap: Sulh ceza hâkimliğinin "karar verilmesine yer olmadığına" kararı, yolun kapandığını göstermez; o kapının artık kullanılmadığını gösterir. Kişilik hakkı gerekçesiyle içerik kaldırmanın dayanağı olan 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi iptal edildi ve iptal 10.10.2024'te yürürlüğe girdi. Anayasa Mahkemesi 04.11.2026 tarihli kararında, bu durumda Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerine dayanan hukuk davasının ve bu davada istenecek ihtiyati tedbirin kullanılabilir ve etkili yollar olduğunu söyledi. Başvurucu asliye hukuk mahkemesinde tedbir talebinin reddedildiğini bildirdiği hâlde, bu yol tüketilmeden yapılan bireysel başvuruyu oybirliğiyle kabul edilemez buldu.
Hakkınızda yayımlanan bir haber ya da paylaşım itibarınızı zedeliyor. Sulh ceza hâkimliğine gidiyorsunuz, esasa girilmeden dosya kapanıyor. İtiraz da sonuç vermiyor. Bu noktada akla Anayasa Mahkemesi gelebilir. Mahkemenin son kararı ise bu sıralamanın eksik olduğunu gösteriyor.
Sulh ceza hâkimliği neden "karar verilmesine yer yok" diyor?
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi yıllarca internetteki kişilik hakkı ihlallerinde başvurulan hızlı yoldu. Bugün mevzuattaki metninde madde başlığının altında yalnız şu şerh duruyor: "(İptal: Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile)".
Anayasa Mahkemesi bu kararla maddenin (1) ve (3) numaralı fıkralarını oyçokluğuyla, kalan kısmını oybirliğiyle iptal etti. İptalin, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Mahkeme 2026 tarihli kararında, iptalin 10.10.2024'te yürürlüğe girdiğini ve kanun koyucunun yeni bir düzenleme yapmadığını tespit etti.
Somut olayda sulh ceza hâkimliği bu gerekçeyle talebi esastan incelemedi. Gerekçede başvurunun "yasal dayanağının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği" belirtildi ve talebe dair "karar verilmesine yer olmadığına" hükmü kuruldu. İtirazı inceleyen hâkimlik de yolu gösterdi: kişilik hakkı ihlalinde içerik, TMK'nın 24 ve 25. maddeleri çerçevesinde asliye hukuk mahkemelerinde ihtiyati tedbir yoluyla istenebilirdi.
Haber sitelerinde sulh ceza hâkimliğinin önünde ayrı bir yol hâlâ açıktır, ama bu yol içeriği kaldırmaz. Basın Kanunu'nun 14. maddesine göre internet haber sitesinin sorumlu müdürü, zarar gören kişinin düzeltme ve cevap yazısını "yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde" yayımlamak zorundadır. Düzeltme ve cevap yazısı yayım tarihinden itibaren iki ay içinde gönderilmelidir. Yazı süresinde yayımlanmazsa kişi, yayım için tanınan sürenin bitiminden itibaren on beş gün içinde, bulunduğu yer sulh ceza hâkiminden yayımın yapılmasına karar verilmesini isteyebilir; hâkim bu istemi üç gün içinde, duruşma yapmaksızın karara bağlar.
Anayasa Mahkemesi 4 Kasım 2026'da ne dedi?
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, S.K. Başvurusu'nda (B. No: 2024/64930) başvurucunun şikâyetini şeref ve itibarın korunması hakkı kapsamında inceledi. Başvurucu, sulh ceza hâkimliklerinin talebini gerekçesiz reddettiğini ileri sürmüştü.
Mahkeme önce eski tabloyu hatırlattı. Daha önce Yargıtay, internet yayınlarıyla kişilik hakkı ihlaline ilişkin taleplerin yalnız 9. madde kapsamında ileri sürülebileceği yönünde içtihat geliştirmişti. Mahkemeye göre iptal kararının yürürlüğe girmesiyle bu yorumun kanuni dayanağı ortadan kalktı. Genel hukuk yollarına başvurmak hukuken mümkün hâle geldi.
Kararın belirleyici cümlesi şudur: başvurucunun "genel dava yollarına başvurabileceği gibi, ihlalin devam ettiğini ortaya koyması hâlinde, aynı dava yolunda tedbir olarak erişimin engellenmesi talebinde de bulunabileceği konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır."
Mahkeme, başvurucunun açacağı çelişmeli bir davada yayını kaldırtma ya da bir metin yayımlatma imkânına sahip olduğunu da belirtti. Sonuç olarak tüm başvuru yollarının tüketilmediğine hükmetti. İddia, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle oybirliğiyle kabul edilemez bulundu.
Kişilik hakkı ihlalinde içerik hangi mahkemeden kaldırılır?
Kanunun dayanağı kısa ve açıktır. TMK'nın 24. maddesine göre "Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir." Aynı maddenin ikinci fıkrası, rıza, üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki yoksa her saldırının hukuka aykırı olduğunu söyler.
TMK'nın 25. maddesi davada nelerin istenebileceğini sayar. Davacı "saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini" isteyebilir. Düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini ya da yayımlanmasını da talep edebilir. Maddi ve manevi tazminat hakkı saklıdır.
Görevli mahkeme bakımından HMK'nın 2. maddesi ölçüyü koyar: şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesidir.
Pek dikkat çekmeyen bir ayrıntı yetkidedir. TMK'nın 25. maddesinin son fıkrasına göre davacı, "kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir." İçeriği yayımlayan kişi başka bir şehirde olsa da kendi şehrinizde dava açma imkânı vardır.
Dava açmadan önce içerik kaldırılabilir mi?
Evet, ihtiyati tedbir dava açılmadan önce de istenebilir. HMK'nın 390. maddesine göre tedbir, dava açılmadan önce "esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden" talep edilir. Dava açıldıktan sonra ise yalnız asıl davanın görüldüğü mahkemeden istenebilir.
Tedbirin şartı HMK'nın 389. maddesindedir. Hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da gecikme sebebiyle "bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi" gerekir. Talep eden, tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmeli, esas yönünden haklılığını "yaklaşık olarak ispat etmek" zorundadır (HMK m.390/3).
Mahkeme, sakıncayı ortadan kaldıracak "her türlü tedbire" karar verebilir; bir şeyin yapılmaması da bunlardan biridir (HMK m.391/1). Haklarının derhâl korunmasında zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden de karar verebilir (HMK m.390/2).
Anayasa Mahkemesi de ölçüyü aynı çizgide koyuyor. Mahkemelerin "belirgin nitelikte bir ihlalin varlığını ve ihlalin süratle giderilmesinin zaruri olduğunu" tespit etmeleri hâlinde tedbir olarak içeriğin çıkarılmasına karar verebileceklerini söylüyor.
Tedbir isteyen kişi, haksız çıkarsa karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zarar için teminat göstermek zorundadır (HMK m.392/1). Talep resmî belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa ya da koşullar gerektiriyorsa mahkeme, gerekçesini açıkça belirterek teminat alınmamasına karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kişi teminat göstermez.
Tedbir kararından sonra kaçırılmaması gereken iki süre
Tedbir kararı almak işin yarısıdır. Kanun iki kısa süre öngörür ve ikisi de kaçırılırsa tedbir kendiliğinden düşer.
İlki uygulama süresidir. HMK'nın 393. maddesine göre tedbirin uygulanması, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmek zorundadır. Aksi hâlde, kanunun ifadesiyle, "kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi, tedbir kararı kendiliğinden kalkar."
İkincisi dava açma süresidir. Tedbir dava açılmadan önce verilmişse, uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki dava açılmalıdır. Dava açıldığına ilişkin evrak, kararı uygulayan memura ibraz edilmelidir. Aksi hâlde "tedbir kendiliğinden kalkar" (HMK m.397/1).
Talep reddedilirse de yol bitmez. HMK'nın 391. maddesinin üçüncü fıkrasına göre ret kararı gerekçeli verilir ve kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvurular öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır.
Hangi mahkemeye gidildiği sonucu değiştiriyor
İptalden sonra bölge adliye mahkemelerinin önüne gelen dosyalar, doğru mahkemeyi ve doğru dilekçeyi seçmenin önemini gösteriyor.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi, bir asliye ticaret mahkemesinin iptal yürürlüğe girmeden önce, 03.04.2024'te verdiği görevsizlik kararını kaldırdı. Görevsizlik, sulh ceza hâkimliğinin görevli olduğu gerekçesine dayanıyordu. Daire, istinaf incelemesi sırasında iptalin yürürlüğe girdiğini ve usul hükümlerinin derhâl uygulanacağını belirterek dosyayı yeniden görülmek üzere geri gönderdi (E.2024/2176, K.2025/235, 30.01.2025).
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi ise iptal yürürlüğe girdikten sonra farklı bir sonuca vardı. Daire, 9. maddenin birinci fıkrasını aktardı ve "erişimin engellenmesi ve içeriğin silinmesine ilişkin görevli mahkeme Sulh Ceza Hakimliği olup, hukuk mahkemelerinin görev alanına girmediği" sonucuna ulaştı. Bir işletmenin haksız rekabet davasında istediği tedbirin reddine karşı yapılan istinaf başvurusunu bu gerekçeyle esastan reddetti (E.2025/241, K.2025/365, 26.02.2025). Bu karar, Anayasa Mahkemesinin 04.11.2026 tarihli kararından öncedir. Asliye hukuk mahkemesinde tedbir istenirken Anayasa Mahkemesinin bu kararını dilekçede anmak bu yüzden önem taşır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi ise bir bankanın fikrî ve sınai haklar mahkemesinden istediği tedbirin reddini onadı. Daireye göre TMK'nın 24 ve 25. maddelerindeki kişilik hakkı incelemesi o mahkemenin görev alanında değildi (E.2026/70, K.2026/359, 27.02.2026).
Aynı mahkemenin 44. Hukuk Dairesi de fikrî ve sınai haklar mahkemesine yapılan bir tedbir talebinin reddini onadı. Daire, tedbir istenebilmesi için "aleyhine tedbir uygulanacak gerçek yada tüzel kişi/kişilerin dilekçede gösterilmesi gerektiği" tespitini yaptı. Kişi tespit edilemiyorsa, tespiti için yapılması gereken usul işlemlerinin gösterilmesi gerektiğini belirtti (E.2025/589, K.2025/788, 15.05.2025). İçerik sahibi bilinmiyorsa bu ayrıntı dilekçenin kaderini belirleyebilir.
Bu dört karar, kişilik hakkı davasında hukuk mahkemesinin içeriği tedbirle kaldırdığını gösteren kararlar değildir. Hukuk mahkemesinin tedbirle içerik kaldırdığı ve tam metni açılabilen bir Yargıtay ya da bölge adliye mahkemesi kararı bu yazı için bulunamadı.
Özel hayat ihlalinde ayrı bir yol hâlâ var
İptal, özel hayatın gizliliğine ilişkin 9/A maddesine dokunmadı; 9/A yürürlükte. Maddeye göre özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, "Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir." Bu tedbir kısa ömürlüdür. Talep, talepte bulunulan saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunulur; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklamazsa erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar (5651 m.9/A/5).
Bu yol kişilik hakkının tamamı için değil, özel hayatın gizliliği için öngörülmüştür. Bir haberin itibarınızı zedelemesi ile özel görüntülerinizin yayımlanması aynı şey değildir. 9/A yolunun ayrıntıları ve sürelerini ses kaydı ve sahte içerik yazımızda anlattık.
Doğrudan Anayasa Mahkemesine gidilebilir mi?
Sulh ceza yolu kapandıktan sonra tek adresin Anayasa Mahkemesi olduğu düşünülebilir. Mahkemenin son kararı bunun tersini söylüyor. Başvurucunun "daha etkili diğer koruma yollarına başvurmadığı" tespit edilerek başvuru yollarının tüketilmesi koşulunun yerine getirilmediği belirtildi.
Kararda dikkat çeken bir ayrıntı daha var. Başvurucu, asliye hukuk mahkemesine yaptığı tedbir başvurusunun da kabul edilmediğini belirtmişti. Mahkeme bu kararı incelemeye almadı. Asliye hukuk mahkemesi kararının "kesin hükümle birlikte her zaman müstakil bir başvuruya konu edilmesinin mümkün olduğu" hususunu dikkate aldı. Mahkeme, tedbir reddinin tek başına bireysel başvuruya konu olup olamayacağı konusunda ayrıca bir değerlendirme yapmadı.
Bu Süreçte Bilinmesi Gerekenler
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi iptal edildi; iptal 10.10.2024'te yürürlüğe girdi ve yerine düzenleme yapılmadı. Bu nedenle sulh ceza hâkimlikleri kişilik hakkı gerekçeli içerik kaldırma taleplerinde esasa girmiyor. Anayasa Mahkemesi 04.11.2026 tarihli kararında (B. No: 2024/64930), TMK m.24-25'e dayanan dava ile bu davada istenecek tedbirin kullanılabilir ve etkili yollar olduğunu söyledi. Bu yol tüketilmeden yapılan bireysel başvuru, başvurucunun tedbir talebi reddedilmiş olsa da kabul edilemez bulundu. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2); dava kendi yerleşim yerinizde de açılabilir (TMK m.25). Tedbir dava açılmadan önce de istenebilir; uygulama bir hafta, dava açma iki hafta içinde istenmezse tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.393, m.397). Özel hayatın gizliliğine ilişkin 9/A yolu ise ayrıca yürürlüktedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Kanun hükümleri 19.11.2026 tarihli konsolide metinden, mahkeme kararları tam metinlerinden okunmuştur. 9. maddenin yerine yeni bir düzenleme yapılırsa bu yazıdaki yol değişebilir. Belirli bir içeriğin hukuka aykırı olup olmadığı, yayının niteliğine ve somut koşullara göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Av. Cem Sinanoğlu — İstanbul Barosu (Sicil No: 47041)